Ngày 08/12/2020, Ủy ban nhân tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành quyết định số 4201/QĐ-UBND công nhận Làng nghề, nghề truyền thống năm 2020, trong đó Nghề nề Đình Hòe xã Đỉnh Bàn được công nhận là một trong 3 nghề truyền thống trên địa bàn tỉnh được công nhận năm 2020.

 

 Đình Hòe là tên gọi xa xưa của một bộ phận đơn vị hành chính xã Đỉnh Bàn ngày nay.  Đến nay không có một tài liệu lịch sử nào ghi chép cụ thể về Làng Đình Hòe, tuy nhiên theo gia phả một số dòng họ còn nghi chép và theo lời kể của các cụ cao tuổi trong vùng: Làng Đình Hòe xuất hiện cách đây khoảng 4 thế kỷ (khoảng thế kỷ thứ XVII), ban đầu làng có tên gọi là Liên Hoa, sau đổi tên thành Làng Đình Khôi, rồi Làng Đình Cối và cuối cùng vào thời Cảnh Hưng thì đổi tên thành  Làng Đình Hòe và  lưu truyền tên gọi đó cho tới ngày nay. Trước Cách mạng Tháng Tám 1945, Đình Hòe là một đơn vị hành chính biệt triện trong số 7 làng xã của tổng Hạ Nhị, phủ Thạch Hà gồm có Phong Phú, Như Sơn, Đan Trản, Dương Luật, Đạm Thủy, Kiều Mộc, Đình Hòe. Về  địa giới Làng Đình Hòe trước đây gồm có Cồn Trang, Cồn Lậm, Đông Sơn, Trung Châu, Trung Mỵ, Xóm Hội (nay là thôn Vĩnh Sơn và Tây Sơn xã Đỉnh Bàn). Một trong những điểm độc đáo của Làng Đình Hòe đó là “Hai nhất”, có nghĩa là nhất làng, nhất xã (xã và làng là một). Trong Làng có đầy đủ các công trình kiến trúc Đình, Chùa, Miếu, Cây Đa, bến nước,…tuy nhiên theo thời gian thì nay những công trình đó đã bị phá bỏ và chỉ còn lại một vài dấu tích.

Nhân dân Làng Đình Hòe xưa lao động bằng nhiều nghề để sống như: nghề nông, nghề mộc, nghề muối và đặc biệt là nghề thợ nề xây dựng nổi tiếng khắp vùng gần xa, thu hút đa phần đàn ông trong làng tham gia,chính vì vậy Làng Đình Hòe còn có tên gọi khác lúc bấy giờ là Làng nề Đình Hòe.

“Thái Yên mộc tượng

Đình Hòe nề công”

(Có nghĩa là: Làng Thái Yên nghề mộc, làng Đình Hòe nghề nề)

Thợ nề Làng Đình Hòe nổi tiếng với trình độ tay nghề tài hoa “Tạc rồng, đắp phượng”, tham gia xây dựng nhiều công trình kiến trúc vĩ đại mang đậm hồn cốt và bản sắc văn hóa Việt như: đình, chùa, miếu mạo, nhà ở,… Các công trình kiến trúc cổ ở vùng tổng Hạ Nhị, Hạ Nhất xưa như: Đền Chiêu Trưng Đại Vương Lê Khôi, Đền Voi Quỳ, Đền Tương Bình, Đền Tam Lang, Võ Miếu, Chùa Móc, chùa Hương tích,….đều mang đậm dấu ấn của thợ nề Đình Hòe xây dựng. 

Một số hình ảnh công trình do thợ nề Đình Hòe xây dựng các công trình Đền, Miếu

Làng nề Đình Hòe đã đào tạo nên nhiều tay thợ tài hoa qua các thế hệ, độ sắc nét và tinh xảo mà họ để lại rên các công trình, vật kiến trúc, một số người xứng đáng là nghệ nhân như cố Uyển, cố Y, cố Ái sống và hành nghề từ cuối thế kỷ thứ 19 đầu thế kỷ 20; cố Đồng Thiện sống và hành nghề nửa sau thế kỷ 20. Với sự nối tiềng của nghề nề Đình Hòe, nên trong dân gian mới lưu truyền câu nói rằng “Đàn ông Đình Hòe không ai là không biết cầm bay, cầm thước, ngay cả những đứa trẻ mới sinh ra”.

Để phát huy nghề truyền thống của cha ông, năm 1985 Hợp tác xã thủ công Đình Hòe được thành lập do ông Lê Thành làm chủ nhiệm, ông Đồng Kính làm phó chủ nhiệm, thành viên là các tổ thợ nề trong làng. Một lần nữa danh tiếng nghề nề Đình Hòe được biết đến khắp trong vùng và ngoài tỉnh. Tuy nhiên, sau đổi mới, xóa bỏ cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, chuyển sang cơ chế quản lý kinh tế thị trường định hướng XHCN, Hợp tác xã thủ công Đình Hòe giải tán, các tổ thợ tác ra hoạt động độc lập cho tới ngày nay.

Ngày nay, tên gọi hành chính Đình Hòe không còn nhưng lãnh thổ của Làng vẫn còn nguyên vẹn gồm 2 thôn Tây Sơn và Vĩnh Sơn, xã Đỉnh Bàn và dấu ấn của làng nề Đình Hòe vẫn còn in đậm trong hoạt động kinh tế của nhân dân hiện nay. Nhiều người dân trong và ngoài xã đều được học nghề và truyền nghề từ thợ Đình Hòe xưa cũng như nay. Nghề nề vẫn không hề bị mai một như một số nghề thủ công khác. Thợ nề Đình Hòe vẫn đang ngày đêm miệt mài với những công trình xây dựng trong và ngoài tỉnh. Bên cạnh các công trình kiến trúc như nhà thờ họ, tu bổ nâng cấp các di tích lịch sử văn hóa, đền, chùa, miếu mạo vẫn  cần đến đôi bàn tay tài hoa của thợ nề Đình Hòe, thợ nề Đình Hòe ngày nay còn đảm nhận các công trình xây dựng mang tính hiện đại với những bản thiết kế phóng khoáng, phong phú và đa dạng hơn như biệt thự, nhà cao tầng, khách sạn, …

Hình ảnh sản phẩm được trưng bày tại Đại hội Đảng bộ huyện Thạch Hà lần thứ XIX, nhiệm kỳ 2020 - 2025 do tổ thợ tại Thanh Long thực hiện

Trước tác động mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường, các tổ thợ nề khắp trong vùng, ngoài tỉnh cũng được thành lập và hoạt động cạnh tranh nhau khá quyết liệt, song các tổ thợ nề Đình Hòe vần giữ được giá trị của mình, với trình độ tay nghề cao của mình họ vẫn không bao giờ hết công trình để làm và thu nhập ngày công cũng thường cao hơn các thợ nề khác trong vùng (bình quân từ 350 – 400 ngàn đồng/ ngày công), họ cũng ngày càng năng động hơn trong việc tìm kiếm thị trường, mở rộng thị trường ra các tỉnh thành từ Bắc tới Nam, thậm chí còn cạnh tranh với cả thợ Huế và thợ Bắc. Ngày xưa người thợ nề làng Đình Hòe là nam giới, nhưng ngày này với sự bình đẳng và tiến bộ của phụ nữ, rất đông các chị em phụ nữ cũng tham gia làm thợ nề. Đối với nhân dân 2 thôn Tây Sơn, Vĩnh Sơn xã Đỉnh Bàn ngày nay, thợ nề trở thành một nghề cho thu nhập tương đối cao và ổn định và cũng là nguồn thu nhập và nguồn sống chính của nhân dân .

Mặc dù không còn tên gọi Làng, xã Đình Hòe như xưa, nhưng trong đời sống tình cảm và ý thức của mỗi người dân thôn Tây Sơn, Vĩnh Sơn hôm nay khi ai đó gọi tên “thợ nề Đình Hòe” thì vẫn gợi lên trong họ niềm xúc động và tự hào về một nghề truyền thống đã có thương hiệu từ bao đời cha ông để lại và họ là người nắm giữ hồn cốt để lưu truyền cho các thế hệ mai sau.

Tuy nhiên, có một thực trạng hiện nay là các tổ thợ nề thường hoạt động độc lập, mỗi tổ có số lượng từ 10 – 20 người, làm theo từng công trình, không có sự cố định, tay nghề của họ được rèn luyện học hỏi qua thực tiễn người thợ đi trước mà không qua đào tạo trường lớp, không được đảm bảo các điều kiện về an toàn lao động, không được đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế. Điều đó có thể tiềm ẩn nhiều nguy cơ rủi ro. Chính vì vậy, việc khôi phục và tổ chức lại Làng nghề nề Đình Hòe là một việc làm hết sức cần thiết và ý nghĩa để hỗ trợ những cơ chế chính sách pháp lý quan trọng cho nghề nề Đình Hòe tiếp tục phát triển, đóng góp vào sự phát triển kinh tế xã hội của quê hương đất nước.

BBT

Tệp đính kèm


Đánh giá:

lượt đánh giá: , trung bình:



 Bình luận


Mã xác thực không đúng.
    Bản đồ hành chính
     Liên kết website
    Thống kê: 89.887
    Online: 5