Tư liệu chép về Mai Hoa công chúa không nhiều, phần lớn là tư lỉệu mang tính truyền thuyết. Nhân vật Mai Hoa công chúa được xuất hiện cùng giai đoạn với công chúa Liễu Hạnh - Một nhân vật thần nữ được thờ nhiều ở Hà Nội, Nam Định, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh…

Truyền thuyết kể rằng: Dưới thời nhà Trần, trên đồi cát biển của xứ Hà Tĩnh có một đôi vợ chồng sớm khuya tần tảo làm ăn nhưng lại muộn con. Một lần người vợ đi gánh nước thấy có một vì sao sa vào vò nước và sau đó bà mang thai sinh hạ một người con gái xinh đẹp được bà đặt tên là Mai Hoa công chúa.

Càng lớn lên Mai Hoa cành xinh đẹp, nết na, nổi tiếng nhan sắc và tài giỏi nhất vùng. Có một dịp giặc Tàu Ô từ cửa biển vào cướp phá, hãm hại người dân. Triều đình hạ lệnh cho các tướng trấn vùng ải biển Thanh - Nghệ - Tĩnh đánh chặn, nhưng chiến tuyến của các quan quân không tài nào vượt qua đàn cá dữ, quan quân liền quay vào bờ đợi kế. Giữa lúc đó Mai Hoa đến xin hiến kế để loại trừ đàn cá dữ. Theo kế sách quan quân cho người vào mua nồi đất bỏ vôi cục vào rồi đưa lên chiến thuyền tiến ra biển nếu thấy cá dữ nổi lên há miệng thì thả nồi đất vào miệng cá, các ăn vào sẽ vỡ bụng chết ngay. Thực hiện kế sách trên đoàn chiến thuyền đã vượt qua đàn cá dữ đánh thắng bọn giặc Tàu Ô, bảo toàn tính mạng cho người dân, giữ bình yên cho vùng ven biển.

Mai Hoa càng nổi tiếng và được vua Trần mời về kinh làm con nuôi,  phong Mai Hoa là công chúa. Trong một lần theo vua cha Nam chinh, đến vùng Đèo Ngang không may Nàng qua đời, người dân vùng biển Thanh -Nghệ - Tĩnh vô cùng thương tiếc người con gái tài sắc đức độ nên lập đền để thờ tự. Trong một lần mang quân đi đánh Chiêm Thành, đến địa phận Thổ Kỳ (?), cuồng phong nổi lên, các chiến thuyền của nhà vua không tiến lên được nên đành ghé vào eo biển tránh gió. Đêm đó, nhà vua được báo mộng có một nữ thần cưỡi mây trắng xin đi theo nhà vua để giúp sức, nhà vua nhận lời, cơn cuồng phong biến mất. Nhà vua thắng trận trở về liền phong cho Mai Hoa là Bạch Vân công chúa và sắc chỉ cho dân làng những nơi thờ Mai Hoa công chúa phải tu sửa đền và hàng năm tế lễ theo nghi lễ chung của triều đình. Về sau các triều đại phong kiến đều có sắc phong thần cho bà và lễ nghi thường niên đều được người dân tế lễ một cách trịnh trọng nghiêm túc.

Hiện nay, Đền Thánh Mẫu xã Thạch Đỉnh còn lưu bài vị như sau: Mai Hoa công chúa ngọc nữ Tiên nương, nậm trứ linh ứng, dực bảo trung hưng, tặng phong trai tịnh linh phù trung đẳng thần.

Do hoàn cảnh lịch sử, về sau đền Thánh Mẫu còn phối thờ các vị tiên hiền, những người đã có công gầy dựng, phát triển thôn ấp được các thế hệ dân làng tôn vinh và kính trọng. Năm 1967, dân làng còn rước linh vị của Tổng trấn Nghệ An thời Tây Sơn là Nguyễn Thận tại nhà thờ họ về đền. Với những công lao của ông đóng góp cho sự phát triển của làng xã, các triều vua Minh Mạng, Khải Định đã phong làm Thành hoàng làng với hiệu trung đẳng thần. Tại đền Thánh Mẫu còn lưu bài vị của ông: “Đường cảnh thành hoàng tiên triều khai quốc thượng tướng quân lĩnh Hoan Châu tổng trấn Nghệ An nậm trước linh ứng dực bảo trung hưng tặng phong tịnh hậu trung đẳng thần Nguyễn Thận vị tiền”


Đánh giá:

lượt đánh giá: , trung bình:



Bản đồ hành chính
 Liên kết website
Thống kê: 120.214
Online: 7